|
BİNANIN
TARİHÇESİ
Bina,
5 Haziran 1870 'te Beyoğlu - Galata semtlerinde çıkan
ve beş bin dolayında yapıyı kül eden, bu arada yüzlerce
insanın da yanarak ölmesine neden olan Beyoğlu yangınından
sonra, Sultan Abdülaziz zamanında Agop Köçeoğlu isimli
Osmanlı vatandaşı bir iş adamı tarafından, kışlık ev
olarak yaptırılmıştır. Bina yeniden yapılanma sürecinin
ilk ürünlerinden olup, taş ve dökme demir kullanılarak
karkas özelliklerinde inşa edilmiştir.
Binanın
günümüzde pasaj olarak kullanılan zemin katının (B Blok)
o yıllarda cins atların bakıldığı at ahırı olarak kullanıldığı,
sonraki yıllarda ise at cambazhanesine dönüştürüldüğü
bilinmektedir.
Yıllar
ilerledikçe günün ihtiyaçları doğrultusunda binanın
mimari yapısında değişikliklere gidilmiş ve yine
Köçeoğlu tarafından B Bloğa bitişik olarak ilave inşaat
yapılmış ve konak kısmı ile birleştirilmiştir.
1932
yılından sonra bina yeniden tamir ve onarımdan geçirilerek
bir eğlence ve sanat merkezine dönüştürülmüştür. Yaptığımız
çalışmalarda bu yıllarda yapılan onarım çalışmalarından
"özellikle bizlere ithafen bırakılmış" izlere rastlamamız
ekibimize ayrı bir heyecan katmıştır Bu yıllarda B Blokta
yeniden kapsamlı ilave ve onarımlar yapılmıştır. Daha
sonra sırasıyla, 1948 yılında, 1860 kişilik kapasite
ve 35 loca ile Beyoğlu'nun en büyük sinemalarından biri
olarak Atlas Sineması, yine 1948 yılında Kulis Bar-Restoran
ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü görevinden istifa
eden Muhsin Ertuğrul tarafından, Yapı Kredi Bankası'nın
da kurucusu Kazım Taşkent' in de katkılarıyla, Küçük
Sahne denilen ve 300 Kişilik kapasitesi olan tiyatro
salonu işletmeye açılmıştır. Ulusal sanat tarihimize
adını altın harflerle yazdıran pek çok tiyatro sanatçımız
bu sahnede bilgi ve becerilerini göstermiştir.
Akıp
giden zaman süreci içerisinde binanın mülkiyetinde pek
çok değişikliklerin olduğu bilinmektedir. Bu değişikliklerin
bilinenlerinden bazıları; Balkan mübadillerinden olan
ve önce İzmir'e yerleşerek tütün ticaretiyle uğraşan,
1930' lu yıllarda tütün ticaretinin gerilemesinden sonra
İstanbul'a yerleşerek binanın A Bloğunda antikacılıkla
uğraşan Aziz ve Ahmet Boraoğlu tarafından, 1960' lı
yıllarda ise Banker Kastelli Menkul Değerler Ticaret
A.Ş. tarafından satın alındığıdır. Kastelli Menkul Değerler'in
tasviyesiyle birlikte 9 No' lu Tasviye Kurulu Başkanlığı'nın
çalışmaları neticesinde bina Maliye Hazinesine devredilmiştir.
Binanın
Kastelli’nin mülkiyetinde olduğu dönem içerisinde 1976
yılında Anıtlar Yüksek Kurulu'ndan izin alınarak, ana
binaya bitişik olan B Bloğun yan tarafına yine bitişik
nizamda üç katlı inşaat yapılmış ve ana bina ile birleştirilerek
A, B ve C Bloktan oluşan haliyle tapu kayıtlarına
şerhettirilmiştir.
Binanın
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde yapılmış
olması ve özellikle günümüzde İ.D.G.S.G.M olarak kullanılan
saray-konak bölümünün dönemin mimari anlayışını yansıtması
nedeniyle bina, Kültür Bakanlığı Gayri Menkul Eski Eser
ve Anıtlar Yüksek Kurulu'nun 13.05.1971 gün ve 5899
sayılı kararı ile I.derece tarihi eski eser kapsamına
alınmıştır.
Günümüzde
pasaj olarak kullanılan ve toplam arsa payı 942/5000
olan 44 adet dükkan, 1985 yılında İstanbul Defterdarlığı
Milli Emlak Müdürlüğü tarafından ihale yoluyla satılmıştır.
Geriye kalan 4058/5000 arsa paylı 10 bölümün binanın
I.. derecede tarihi eser olması, işlevsel olarak da
kültür ve sanat kurumlarını bünyesinde barındırması
nedeniyle önce 1987 yılında 9. No'lu Tasviye Kurulu
kararınca Kültür ve Turizm Bakanlığı'na iktisab etmesi,
daha sonra 1992 yılında Maliye Bakanlığı, Milli Emlak
Bakanlığı Genel Müdürlüğü tarafından kültür ve sanat
faaliyetlerinde kullanılmak üzere Kültür Bakanlığı,
Kültür Merkezleri Dairesi Başkanlığına tahsisi sağlanmıştır.
Kültür
Bakanlığı tarafından 1993 yılında kapsamlı bir onarımdan
geçirilen binaya 1993 yılında yeniden işlerlik kazandırılmıştır.
Kültür Bakanlığı'nın tasarrufunda bulunan yerlerden
saray bölümü İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Galerisi
Müdürlüğü tarafından kullanılmaktadır. C Blokta bulunan
bölümler ise Film Yönetmenleri Derneği, Sinema Oyuncuları
Derneği ve Çağdaş Sinema Oyuncuları Derneği' ne, A Blokta
bulunan Atlas Sineması ve Küçük Sahne ise işletmecilere
tahsis edilmiştir.
Binanın
zemin katının pasaj haline getirilmesiyle birlikte Atlas
Sineması günümüzde iki salonda 950 kişi kapasite ile
hizmet vermektedir. Binanın A, B ve C Bloğunda bulunan
44 adet değişik büyüklüklerdeki iş yerlerinde kafe,
bar ve restoran, giyim, çanta ve ayakkabı, her türlü
hediyelik eşya, halı-kilim, el sanatları ürünleri, kozmetik
ürünler, kaset-cd, altın ve gümüş takılar, deniz kabukları
ve doğal taşlar, model maketler, antikalar, pul ve değerli
objeler ile pek çok branşta hizmet sunmakta olan iş
yerleri bulunmaktadır.
Bina
içinde kamu ve özel mülkiyetin bir arada bulunuyor olması
nedeniyle 634 sayılı kat mülkiyeti kanunu hükümleri
uygulanmaktadır. Ancak, yönetim işlevi, kamunun arsa
payı yüksek olması ve tapuya şerhedilmiş yönetim planındaki
özel hükümler nedeniyle Kültür Bakanlığı, İstanbul
Atatürk Kültür Merkezi Müdürlüğü'nün atadığı
ve kat malikleri kurulunda da seçilen kişi tarafından
yerine getirilmektedir.
|
